Našu okolinu je priroda ukrasila neverovatnim reljefom, pa često možemo nedaleko od kuće da vidimo njene kreacije. Na samom putu do vodopada nalazi se spomenik poginulim rudarima. U rudniku ,,Vodna” kod Resavice 21. aprila je obeleženo 30 godina od nesreće u kojoj su poginula 34 rudara. U jami ,,Strmosten” 21. aprila 1984. godine, u 10:30 časova došlo je do eksplozije metana u kojoj su poginula 34 rudara. Na mesto nesreće prva je stigla Rembasova četa za spasavanje, a zatim i čete iz Aleksinca, iz rudnika ,,Soko”, ,,Bogovine”, ,,Morava”.

 

spomenik-vodna

 

Veliki Buk ili Lisine je vodopad u istočnoj Srbiji, na padinama Beljanice. Vodopad se nalazi na rečici Vrelu, desnoj pritoci reke Resave. Smešten je na oko 380 metara nadmorske visine, u blizini Resavske pećine. Prema tipu nastanka spada u akumulacione vodopade, nastale akumulacijom bigra.

vodopad-lisine

U podnožju je formirano jezerce male dubine, okruženo bigrenim blokovima. Zajedno sa izvorom rečice Vrelo pod zaštitom je države, kao spomenik prirode „Vodopad Lisine“ i kao objekat geonasleđa Srbije. Vrelo sakuplja vode sa širokih kraških predela Beljanice, a direktna hidrografska veza ustanovljena je sa rekama ponornicama iz uvala Rečke i Busovate.
Vodopad Lisine dugo je smatran najvišim vodopadom u zemlji, sa visinom od 25 metara, dok tokom 1990-ih nisu otkriveni vodopadi na Staroj planini. Kako se do vodopada stiže pute koji je uređen, na samom lokalitetu zastaje dah od visine i lepote ovog vodopada. Praćen manji vodopadima dolazi se do samog izvora, uređenom stazom.

 

vodopad-lisine-manji

 

staza-lisine

 

Krupajsko vrelo se nalazi u istočnoj Srbiji ispod zapadnog krečnjačkog odsekaBeljanice na nadmorskoj visini od 220 m. Smešteno je u ataru sela Milanovca, udaljenom od Žagubice oko 35 km. Ovo vrelo spada u grupu kraških vrela, a temperatura vode kreće se od 9-11°-{S}-. Vrelo je pri dnu amfiteatralnog oblika strmih, mestimično vertikalnih strana. Potok vrela, odnosno vrelska otoka ukupne dužine 435 metara, prvo otiče prema severu na dužini od 130 metara, a zatim skreće prema zapadu i posle nekih 300 metara uliva se u Krupajsku reku. Zbog izgradnje brane na otoci vrela visoke oko 3 metara vrelo danas ima izgled izduženog jezerca dužine 40 i širine 17 metara čija se voda atraktivnim vodopadom preliva preko krune ove ustave.

 

krupanjsko-vrelo

 

 

Speleoronilačkim proučavanjima u 1998. godini, koja predstavljaju izvanredni istraživački poduhvat, otkriveno je postojanje preko 70 m dubokog inverznog kraka pećinskog sifona kojim vode vrela dospevaju iz krečnjačkog masiva Beljanice. Od brane do mlina, vrelski potok teče kroz krečnjačku sutjesku strmih strana i slapovitog korita. Hidrološki režim vrela i njegova izdašnost nisu dovoljno ispitani. Kao i većina kraških izvora, ovo vrelo se odlikuje velikim promenama izdašnosti u toku jedne godine, a pogotovu u višegodišnjem periodu. Kod zgrade mlina, nalazi se betonska česma sa pet metalnih cevi na kojima ističe topla voda temperature 26˙C i izdašnosti 6 - 10 lit/sek. Ova voda potiče iz prirodnog termalnog izvora koji je kaptiran i podzemno sproveden do česme.

 

krupanjsko-vrelo2

 

Desetak metara od česme je druga termalna pojava predstavljena izvorom u obliku minijaturnog vodoskoka koji je nastao na samoizlivnoj geološkoj bušotini.

 

krupanjsko-vrelo3

 

Krupajsko vrelo i ambijent u okolini od 9 ha su zaštićeni kao spomenik prirode od nacionalnog značaja Republike Srbije.

 

Fotografije Milena Stojanović, Marko Marković, Miloš Krstić

Teks M.S.

 

 

Mali oglasi Paraćin

 Ako želite sjajne video snimke sa Vašom akcionom ...
Opel Omega na prodaju. Za sve informacije pozvati ...
Prodajem po mnogima NAJBOLJI stativ u ovom cenovno ...
Izdajem stan 54kv u strogom centru Paracina iznad ...
Prodajem novu YI Dome kameru sigurnosnu kameru ako ...